Manusmriti Chapter 2

Sanskrit

सङ्कल्पमूलः कामो वै यज्ञाः सङ्कल्पसम्भवाः ।
व्रतानि यमधर्माश्च सर्वे सङ्कल्पजाः स्मृताः ॥ ३ ॥

Transliteration

saṅkalpamūlaḥ kāmo vai yajñāḥ saṅkalpasambhavāḥ |
vratāni yamadharmāśca sarve saṅkalpajāḥ smṛtāḥ || 3 ||

Translation

Desire has its root in Thought; Sacrifices proceed from Thought; Vows and Restraints—all these have been described as originating in Thought.


Sanskrit

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परं तपः ।
सावित्र्यास्तु परं नास्ति मौनात् सत्यं विशिष्यते ॥ ८३ ॥

Transliteration

ekākṣaraṃ paraṃ brahma prāṇāyāmaḥ paraṃ tapaḥ |
sāvitryāstu paraṃ nāsti maunāt satyaṃ viśiṣyate || 83 ||

Translation

The mono-syllable is the highest Brahman; Breath-suspensions are the highest austerity; nothing is higher than the Sāvitrī verse; truth is better than Silence.


Sanskrit

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मैव भूय एवाभिवर्धते ॥ ९४ ॥

Transliteration

na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati |
haviṣā kṛṣṇvartmaiva bhūya evābhivardhate || 94 ||

Translation

Never is desire appeased by the enjoyment of desires; it only waxes stronger, like fire by clarified butter.


Sanskrit

वशे कृत्वेन्द्रियग्रामं संयम्य च मनस्तथा ।
सर्वान् संसाधयेदर्थानक्षिण्वन् योगतस्तनुम् ॥ १०० ॥

Transliteration

vaśe kṛtvendriyagrāmaṃ saṃyamya ca manस्तthā |
sarvān saṃsādhayedarthānakṣiṇvan yogatastanum || 100 ||

Translation

Having brought the host of organs under control, and having also subdued the mind, one should accomplish all his purposes, taking care not to injure his body.


Sanskrit

विषादप्यमृतं ग्राह्यं बालादपि सुभाषितम् ।
अमित्रादपि सद्वृत्तममेध्यादपि काञ्चनम् ॥ २३९ ॥

Transliteration

viṣādapyamṛtaṃ grāhyaṃ bālādapi subhāṣitam |
amitrādapi sadvṛttamamedhyādapi kāñcanam || 239 ||

Translation

Nectar mat be taken even from poison, good advice even prom a child; good conduct (may be learnt) even from a foe; and gold (mat be taken) even from an impure source.